MISSION EF BOARD : คิด–ทำ–ตรวจ–แก้ สู่การกำกับตนเองของเด็กปฐมวัย

ได้พัฒนา MISSION EF BOARD จำนวน ๑ ชุด ประกอบด้วยกระดาน บัตรภารกิจ บัตรขั้นตอน และบัตรเกณฑ์สำเร็จ และนำไปทดลองใช้ร่วมกับกิจวัตรและกิจกรรมจริงในห้องเรียน เด็กสามารถมองเห็นหน้าที่ ลำดับขั้นตอน และเกณฑ์ความสำเร็จของภารกิจได้ชัดเจนขึ้น โดยครูใช้คำถามชี้นำและปรับระดับการช่วยเหลือให้เหมาะกับเด็กแต่ละคน ข้อสังเกตจากการทดลองใช้ถูกนำมาใช้ปรับสื่อและวิธีดำเนินกิจกรรมให้เหมาะสมกับเด็กปฐมวัยมากขึ้น

กระทรวงศึกษาธิการ. (๒๕๖๐). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช ๒๕๖๐. นวลจันทร์ จุฑาภักดีกุล. (๒๕๖๐). การพัฒนาทักษะสมองเพื่อการจัดการชีวิตสู่ความสำเร็จ (Executive Functions) ในเด็กปฐมวัย. Deming, W. E. (1986). Out of the Crisis. Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168. เอกสารประกอบ: รายงานนวัตกรรม MISSION EF BOARD ภาพการดำเนินกิจกรรม และวิดีโอนำเสนอผลงาน

นำ MISSION EF BOARD ไปใช้ร่วมกับกิจวัตรและกิจกรรมจริงของเด็กชั้นอนุบาลปีที่ ๒–๓ เช่น การจัดรองเท้า เก็บกระเป๋า เก็บของเล่น ดูแลอุปกรณ์ และงานส่วนรวม เพื่อช่วยให้เด็กมองเห็นหน้าที่ ลำดับขั้นตอน และเกณฑ์ความสำเร็จของภารกิจได้ชัดเจนขึ้น ครูใช้คำถามชี้นำและปรับระดับการช่วยเหลือให้เหมาะกับเด็กแต่ละคน

แลกเปลี่ยนแนวทางการใช้ MISSION EF BOARD กับคณะครูภายในโรงเรียนผ่านกระบวนการ PLC และวางแผนขยายผลสู่ครูหรือสถานศึกษาที่มีบริบทใกล้เคียงกัน โดยสามารถปรับบัตรภารกิจ บัตรขั้นตอน และบัตรเกณฑ์สำเร็จให้เหมาะกับวัยและกิจวัตรของแต่ละชั้นเรียน

สามารถต่อยอดเป็นชุดภารกิจที่บ้าน (Home Mission) เพื่อเชื่อมโยงการฝึกความรับผิดชอบระหว่างโรงเรียนกับครอบครัว รวมทั้งปรับใช้เพื่อเตรียมความพร้อมสู่ระดับประถมศึกษา และปรับจำนวนขั้นตอนหรือรูปภาพให้เหมาะกับความสามารถและความต้องการของเด็กแต่ละคน

แนวคิด “คิด–ทำ–ตรวจ–แก้” สามารถประยุกต์ใช้กับกิจกรรมอื่นในห้องเรียนได้ โดยไม่จำเป็นต้องใช้ภารกิจเดิมทั้งหมด ครูสามารถเปลี่ยนภารกิจตามบริบท เช่น งานศิลปะ การจัดมุมเรียนรู้ การเตรียมอุปกรณ์ หรือการดูแลพื้นที่ส่วนรวม โดยยังคงกระบวนการให้เด็กวางแผน ลงมือทำ ตรวจสอบ และปรับแก้ด้วยตนเอง

MISSION EF BOARD ช่วยให้เด็กมองเห็นหน้าที่ ขั้นตอน และเกณฑ์ความสำเร็จของภารกิจได้ชัดเจนขึ้น ส่งเสริมการช่วยเหลือตนเอง ความรับผิดชอบ และการตรวจความเรียบร้อยของงาน ครูมีสื่อและแนวทางสังเกตพฤติกรรมที่ชัดเจน สามารถปรับการช่วยเหลือให้เหมาะกับเด็กแต่ละคน อีกทั้งสถานศึกษามีสื่อต้นแบบที่สามารถนำไปปรับใช้และพัฒนาต่อยอดกับกิจกรรมอื่นได้

MISSION EF BOARD ช่วยให้เด็กมองเห็นหน้าที่ ขั้นตอน และเกณฑ์ความสำเร็จของภารกิจได้ชัดเจนขึ้น ส่งเสริมการช่วยเหลือตนเอง ความรับผิดชอบ และการตรวจความเรียบร้อยของงาน ครูมีสื่อและแนวทางสังเกตพฤติกรรมที่ชัดเจน สามารถปรับการช่วยเหลือให้เหมาะกับเด็กแต่ละคน อีกทั้งสถานศึกษามีสื่อต้นแบบที่สามารถนำไปปรับใช้และพัฒนาต่อยอดกับกิจกรรมอื่นได้

มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในโรงเรียนผ่านกระบวนการ PLC เพื่อร่วมพิจารณาความเหมาะสมของสื่อและวิธีใช้ รวมทั้งรับข้อเสนอแนะจากผู้เชี่ยวชาญเพื่อนำมาปรับปรุงก่อนทดลองใช้ นอกจากนี้ได้สื่อสารแนวคิด “คิด–ทำ–ตรวจ–แก้” กับผู้ปกครอง และจัดทำสื่อ/วิดีโอนำเสนอเพื่อเผยแพร่แนวทางให้ครูและผู้สนใจสามารถนำไปประยุกต์ใช้ตามบริบท

เด็กชั้นอนุบาลปีที่ ๒–๓ มีความสามารถด้านการเรียงลำดับและการจดจ่อแตกต่างกัน ทำให้ต้องปรับจำนวนขั้นตอนและระดับการช่วยเหลือให้เหมาะกับเด็กแต่ละคน อีกทั้งในช่วงเริ่มต้นเด็กต้องใช้เวลาเรียนรู้วิธีเลือก เรียง และย้ายบัตร จึงทำให้กิจวัตรใช้เวลามากกว่าปกติ

เด็กบางคนในระยะแรกสนใจการหยิบและย้ายบัตรมากกว่าการทำภารกิจจริง ครูจึงต้องกำหนดข้อตกลงในการใช้กระดาน และใช้คำถามชี้นำเพื่อให้เด็กเชื่อมโยงการย้ายบัตรกับการลงมือทำภารกิจจริง

ไม่มีปัญหาด้านงบประมาณที่เป็นสาระสำคัญ เนื่องจากนวัตกรรมใช้วัสดุพื้นฐานและสื่อที่สามารถจัดทำได้ด้วยค่าใช้จ่ายไม่สูง

การจัดทำบัตรภาพหลายชุดและการเคลือบเพื่อให้ใช้งานได้คงทนอาจมีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม จึงเลือกใช้วัสดุที่มีอยู่และจัดทำเฉพาะส่วนที่จำเป็นก่อน

ความสำเร็จของการพัฒนา MISSION EF BOARD เกิดจากการเลือกภารกิจจากกิจวัตรจริงในห้องเรียน การออกแบบสื่อให้เหมาะกับเด็กปฐมวัยโดยใช้ภาพใหญ่ ข้อความสั้น และสีช่วยจำ รวมทั้งการปรับระดับการช่วยเหลือให้เหมาะกับเด็กแต่ละคน นอกจากนี้ การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผ่าน PLC และข้อเสนอแนะจากผู้เกี่ยวข้องช่วยให้สามารถปรับสื่อและวิธีใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของห้องเรียนมากขึ้น

MISSION EF BOARD เป็นแนวทางที่ครูปฐมวัยสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับกิจวัตรและกิจกรรมในห้องเรียนได้ โดยปรับภารกิจและสื่อให้เหมาะกับบริบทของตนเอง ใช้วัสดุพื้นฐานและมีค่าใช้จ่ายไม่สูง นอกจากนี้ แนวคิด “คิด–ทำ–ตรวจ–แก้” ยังสามารถนำไปใช้ร่วมกับครอบครัวเพื่อส่งเสริมความรับผิดชอบและการช่วยเหลือตนเองของเด็กในชีวิตประจำวันได้